Waar Ajax op het WK 2022 nog elf spelers leverde, bleef de teller deze zomer steken op slechts vier. Wout Weghorst, Josip Sutalo, Ko Itakura en Takehiro Tomiyasu vertegenwoordigden de club in de Verenigde Staten, Canada en Mexico, maar inmiddels zijn ze alle vier alweer teruggekeerd: geen van hun landen wist de achtste finales te overleven.
Dat aantal zegt veel over de huidige positie van Ajax na een teleurstellende vijfde plaats in de Eredivisie. Toch keek Jordi Cruijff waarschijnlijk met een andere blik naar het toernooi. Voor hem draaide het WK niet alleen om sportieve prestaties, maar vooral om de vraag wat drie weken op het wereldpodium hebben gedaan met de transferwaarde van deze vier Ajacieden.
Voor supporters die het WK ook volgen via odds, marktbewegingen en internationale voorspellingen, is aanvullende context te vinden op www.thegameroom.org, waar volwassen fans meer kunnen lezen over bookmakers zonder Cruks.
Voor Wout Weghorst was de situatie al volledig uitgekristalliseerd voordat het toernooi begon. De spits is eind juni gepresenteerd bij FC Twente, dat de transfer zelf omschreef als een buitenkans die normaal gesproken onhaalbaar zou zijn. Zijn aflopende contract bij Ajax werd niet verlengd, dus hij vertrok transfervrij. Weghorst gaf bij zijn afscheid zelf toe dat zijn periode in Amsterdam niet geslaagd is, en de cijfers ondersteunen dat beeld: acht competitiegoals in 27 wedstrijden, waarvan slechts twee in dit kalenderjaar.
Op het WK bleef hij vastzitten in zijn vertrouwde rol als pinchhitter. Tegen Japan zat hij negentig minuten op de bank, terwijl Oranje in de slotfase de grip verloor en in de 89e minuut de gelijkmaker slikte. Tegen Zweden kreeg Brian Brobbey de voorkeur, en die betaalde dat vertrouwen terug met twee treffers. In de zestiende finale tegen Marokko mocht Weghorst na rust invallen en deed hij wat hij altijd doet: hij was betrokken bij de aanval die leidde tot de 1-0 van Cody Gakpo en benutte later zijn strafschop in de beslissende serie. Het mocht niet baten. Marokko won na penalty's en het WK van Oranje eindigde al in de zestiende finales, ver onder de doelstelling. Voor de boekhouding van Ajax verandert het allemaal niets. De opbrengst is en blijft nul euro.
Het verhaal van Takehiro Tomiyasu is misschien nog wel opmerkelijker. De Japanse verdediger kwam afgelopen winter transfervrij naar Amsterdam, speelde welgeteld negen wedstrijden voor Ajax en vertrekt volgens Het Parool deze zomer alweer, opnieuw zonder dat er een transfersom tegenover staat. Een half jaar Ajax, zonder financieel spoor.
Sportief liet hij op het WK intussen wel iets zien. Tegen Nederland viel hij na 75 minuten in op het moment dat Japan met 2-1 achterstond, waarna de ploeg van Hajime Moriyasu het duel naar zich toetrok en via Koki Ogawa nog een punt pakte. In de 4-0 zege op Tunesië was zijn rol opnieuw zichtbaar, en in de zestiende finale tegen Brazilië stond hij gewoon in de basis. Japan kwam via Kaishu Sano zelfs op voorsprong, maar Casemiro maakte gelijk en Gabriel Martinelli besliste het duel diep in blessuretijd: 2-1. Een aangeslagen Tomiyasu verontschuldigde zich na afloop tegenover zijn landgenoten en erkende dat het kwaliteitsverschil met de absolute top nog te groot is. Het is wrang: de data bestempelden hem dit seizoen als de sterkste centrale optie in de selectie wanneer hij fit was, maar blessures en timing zorgden ervoor dat Ajax er nooit de vruchten van plukte. Voor de club was zijn WK vooral een reclamespot voor zijn volgende werkgever.
Bij Ko Itakura wordt het financieel wel relevant, maar de voortekenen zijn niet gunstig. Ajax betaalde vorig jaar zomer 10,5 miljoen euro aan Borussia Mönchengladbach voor de Japanner, die vervolgens een seizoen beleefde waarin hij vaker bankzitter of noodoplossing op het middenveld was dan vaste kracht centraal achterin. Dat vertaalde zich direct door naar het WK. Tegen Nederland kwam hij geen minuut in actie, tegen Tunesië was hij nadrukkelijker in beeld, maar tegen Zweden werd hij al voor rust gewisseld. En toen kwam de hardste klap: in de allesbeslissende zestiende finale tegen Brazilië zat hij negentig minuten op de bank, terwijl hij eerder in het toernooi vanwege de blessure van Wataru Endo nog de aanvoerdersband had gedragen. Wie zijn positie in de Japanse hiërarchie wil aflezen, heeft aan dat contrast genoeg.
Het pijnlijke is dat er wel degelijk een markt voor hem is. Uitgerekend Gladbach wil hem volgens de Duitse pers terughalen als vervanger van Nico Elvedi, al wacht de club eerst de verkoop van de Zwitser af voordat er een officieel bod in Amsterdam landt. Voor Elvedi ligt er vooralsnog slechts een vrijblijvende vraag van Leeds United, waarbij bedragen rond de 8,5 miljoen circuleren terwijl Gladbach op een dubbelcijferige som hoopt. Itakura's geschatte transferwaarde schommelde dit seizoen rond de dertien miljoen euro, maar een WK dat eindigt op de bank helpt niet om die vraagprijs overeind te houden. Voor Ajax dreigt hier een kleine min op een aankoop van amper twaalf maanden oud.
En dan Josip Sutalo, de speler om wie het deze zomer werkelijk draait. De Kroaat werd in 2023 voor 20,5 miljoen euro opgehaald bij Dinamo Zagreb als duurste aankoop van die transferwindow, maar zijn marktwaarde wordt inmiddels op zo'n twaalf miljoen geschat. FootballTransfers rekent met een Estimated Transfer Value van 16,8 miljoen, terwijl ESPN meldde dat Ajax hem al voor vijftien miljoen laat gaan. Uit berekeningen van Ajax Financials blijkt bovendien dat de club minimaal 10,2 miljoen euro moet ontvangen om op de resterende boekwaarde geen verlies te lijden. Hoe je het ook wendt of keert: Ajax gaat verlies maken op Sutalo. De enige vraag is hoeveel.
Precies daarom was dit WK voor Cruijff zo belangrijk, en precies daarom is de vroege uitschakeling zo zuur. Sutalo was basisspeler bij Kroatië, dat na een zege op Ghana als tweede achter Engeland de groepsfase overleefde, maar in de zestiende finale strandde tegen Portugal. Het werd een zinderende avond in Toronto: Ivan Perisic zette Kroatië op voorsprong, Cristiano Ronaldo maakte vanaf de stip gelijk, Gonçalo Ramos kopte Portugal in de 94e minuut naar 2-1 en een Kroatische gelijkmaker in de 103e minuut werd na tussenkomst van de VAR afgekeurd. Sutalo speelde de volledige wedstrijd en hield zich staande, maar de gratis marketing richting geïnteresseerde clubs stopte eerder dan gehoopt.
Aan belangstelling ontbreekt het intussen niet. Eerder circuleerden Bayer Leverkusen en Juventus, afgelopen winter bood Ajax hem aan bij VfL Wolfsburg, en datamodellen van SciSports wijzen Benfica aan als beste bestemming nu daar Nicolás Otamendi vertrekt. Zijn contract loopt nog tot medio 2028, dus Ajax hoeft niet te panikeren, maar de club heeft na het mislopen van Europees voetbal wel dringend geld nodig.
De optelsom is ontnuchterend. Van de vier WK-gangers leverden er twee gegarandeerd niets op, staat er één in de uitverkoop met een dalende koers en zag de vierde zijn etalage al in de zestiende finales sluiten. Tegelijk opent de verwachte uittocht centraal achterin deuren voor de eigen jeugd. Met Aaron Bouwman en talenten als Nick Verschuren en Dies Janse staat er een nieuwe generatie klaar, en dat past naadloos in de bezem die Cruijff door de selectie haalt.
Zo bekeken was dit WK voor Ajax geen toernooi om van te dromen, maar om zakelijk uit te zitten. Elke goede wedstrijd van Sutalo was een paar honderdduizend euro extra onderhandelingsruimte, elke bankzitbeurt van Itakura een argument minder. Het contrast met 2022, toen elf Ajacieden op het hoogste podium stonden, kan bijna niet groter zijn.
Wat denk jij: haalt Ajax deze zomer nog vijftien miljoen op voor Sutalo, of heeft dit WK zijn prijskaartje verder gedrukt?
Bezoek Afcajaxnieuws.nl voor je dagelijkse nieuws, standen, statistieken en meer over Ajax van Amsterdam. Blijf op de hoogte van de laatste Ajax transfers, weddenschappen en bekijk de live scores tijdens Ajax wedstrijden.